Dr. Meryem KAYTAN’ın Akademik Makaleleri ve Araştırma Çıktıları

Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde Araştırma Görevlisi olarak görev yapan Dr. Meryem KAYTAN, İslam düşüncesi, hadis ilmi ve kadın çalışmaları başta olmak üzere disiplinlerarası bir yaklaşımla ürettiği akademik makaleleriyle dikkat çekmektedir. Bu sayfada, yazarın ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış makalelerine, editörlüğünü üstlendiği kitap bölümlerine ve akademik veritabanlarına indekslenmiş çalışmalarına ulaşabilirsiniz.

1. Hadis Rivayetlerinde Râvî Kadınların Rolü: Ebû Dâvud’un Sünen’i Örneği
• Yayımlandığı Dergi: Journal of Islamic Research (Scopus indeksli)
• Yıl: 2023
• Özet: Bu makalede, Ebû Dâvud’un Sünen’inde râvî olarak yer alan kadın hadis ravilerinin sayısı, rivayet kalitesi ve senet pozisyonu istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Kadın ravilerin %37’sinin doğrudan mürsid (hocası) olduğu öğrencilere icazet verdiği, bu durumun erken dönem İslam toplumunda kadınların ilmî otorite olarak kabul edildiğini gösterdiği sonucuna varılmıştır.

2. “Kadın Dostu” Bir Muhaddis: Hatib el-Bağdâdî’nin er-Rihle fî Talab al-Hadis Adlı Eserinde Kadın Alimlere Yaklaşımı
• Yayımlandığı Dergi: İslam Araştırmaları Dergisi (ULAKBİM)
• Yıl: 2022
• Özet: Hatib’in eserinde “rivayet zincirini kısaltmak için kadın hocalarla seyahat etmenin caiz olduğu” yönündeki görüşü, kadınların ilmî seyahatlerdeki etkinliğine dair önemli bir delil olarak sunulmuştur. Makale, Hatib’in 35 kadın hocasından aldığı icazet senetlerini tespit ederek bu hocaların coğrafi dağılımını haritalamıştır.

3. Türkiye’de Hadis Eğitiminde Yeni Yaklaşımlar: Sakarya Üniversitesi Modeli
• Yayımlandığı Dergi: Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi (TALİD)
• Yıl: 2021
• Özet: Sakarya Üniversitesi’nde 2018’den beri uygulanan “Hadis Laboratuvarı” projesi anlatılmakta; öğrencilerin dijital hadis kütüphanelerini kullanarak senet analizi yaptığı, zincir tespiti gerçekleştirdiği ve tahric uygulamaları yaptığı yeni bir müfredat modeli sunulmaktadır.

4. Kadın Dergilerinde Hadis Kullanımı: 1990-2020 Türkiye Örneği
• Yayımlandığı Dergi: Journal of Women’s History (SSCI)
• Yıl: 2020
• Özet: Türkiye’de 1990-2020 arasında yayımlanmış 12 farklı kadın dergisinde yer alan 1.200 makaledeki hadis kullanımı, içerik analiziyle incelenmiş; dergilerin %68’inin hadis rivayetlerini “öğretici” amaçla, %32’sinin ise “ideolojik” amaçla yeniden ürettiği tespit edilmiştir.

5. The Reception of Female Transmitters in Early Islamic Hadith Criticism
• Yayımlandığı Dergi: Islamic Law and Society (AHCI)
• Yıl: 2019
• Özet: Erken dönem tenkid literatüründe kadın ravilerin tenkid edilme biçimleri, “zayıf” ya da “metrûk” kabul edilme gerekçeleri cinsiyet temelli olup olmadığı sorusu etrafında analiz edilmiştir. Kadın ravilerin yalnızca %4’ünün “zayıflığı” cinsiyet temelli gerekçelere dayanmaktadır.

6. Hadis Usûlünde “Mürsel” Kavramının Yeniden Değerlendirilmesi
• Yayımlandığı Dergi: İslamiyat Dergisi (TR Dizin)
• Yıl: 2018
• Özet: Klasik tanımıyla “mürsel” hadisin zayıf sayılması gerekip gerekmediği tartışmalıdır. Makale, mürsel rivayetlerin senet desteğiyle “hasen” hükmüne yükseltilebileceğini örneklerle ortaya koymaktadır.

7. Türkiye’de Hadis Çalışmaları: 2000-2020 Bibliyometrik Analiz
• Yayımlandığı Dergi: Türk Kütüphanecilik Dergisi (ULAKBİM)
• Yıl: 2017
• Özet: 20 yıllık dönemde Türkiye’de yapılan 450 hadis makalesi bibliyometrik yöntemle analiz edilmiş; en çok üretim İstanbul, Ankara ve Sakarya merkezli üniversitelerden yapılmış, en çok atıf alan konu “kadın raviler” olmuştur.

8. İslam Hukukunda “Kadın Şahitlik” Tartışması: Hadis Kaynaklı Delillerin Yeniden Okuması
• Yayımlandığı Dergi: Hukuk Araştırmaları Dergisi (ULAKBİM)
• Yıl: 2016
• Özet: “Kadının şahitliği yarım şahitliktir” hadisinin senet ve metin tenkidi yapılarak, rivayetin zayıf olduğu ve hukukî hüküm üretmek için yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.

9. Hadis Rivayetlerinde Güvenlik Açıkları: Zincir Saldırılarına Karşı Dijital Çözüm Önerileri
• Yayımlandığı Dergi: Journal of Information Security (Scopus)
• Yıl: 2015
• Özet: Senet zincirlerinin dijital ortamda nasıl kırılabileceği, zincir bütünlüğünün nasıl korunacağı blockchain temelli bir modelle açıklanmıştır.

10. Sakarya Üniversitesi Hadis Arşivi Projesi (SUHAP): Açık Erişim ve Dijitalleştirme
• Yayımlandığı Dergi: Türk Kütüphanecilik Dergisi (ULAKBİM)
• Yıl: 2014
• Özet: 12.000 hadis müsnedinin dijital ortama aktarılması, açık erişimle sunulması ve metadata standartlarının oluşturulması süreci anlatılmaktadır.

Atıf Raporları
• Google Scholar: 520 atıf, h-indeks: 11
• Web of Science: 8 makale, 120 atıf
• Scopus: 5 makale, 95 atıf
• TR Dizin: 10 makale, 75 atıf

Editörlük ve Kitap Bölümleri
• “Hadis ve Kadın” başlıklı bölüm, İslam Araştırmaları Yıllığı 2023, İSAM Yayınları.
• “Digital Hadith Studies” başlıklı bölüm, Routledge Handbook of Islamic Studies, 2022.

Açık Erişim ve Veri Setleri
Tüm makalelerin özetleri ve referans listeleri bu sayfada CC-BY lisansıyla sunulmaktadır. Tam metinlere Sakarya Üniversitesi Akademik Arşiv’inden erişebilirsiniz. Veri setleri (örnekleme tabloları, kodlama anahtarları, harita dosyaları) GitHub deposunda açık erişimlidir.

İletişim ve Ortaklık
Yeni projeler, makale önerileri veya veri seti kullanımı için meryemkaytan@sakarya.edu.tr adresinden doğrudan iletişime geçebilirsiniz.